آنچه که بر سر بلاگستان آمد…

زمانی وبلاگ‌های ایرانی، یکی از بزرگترین اجتماعات وبلاگی جهان را تشکیل می‌دادند و دنیا متعجب بود که چطور با اوضاع اینترنتی که در ایران وجود دارد، بلاگستان چنان حجم بزرگی دارد. اما این روزها دیگر از آن عظمت سابق خبری نیست. در این باره که چه اتفاقی افتاده بسیار حرف زده‌ایم و هرکس از نگاه خویش به موضوع پرداخته است. اما تاکنون تحقیق جامع و کاملی دراین خصوص ندیده‌ام تا اینکه اخیراً مرکز پژوهش رسانه در ایران مطالعاتی در همین باره انجام داد و نتایج آن را بصورت پژوهشی به زبان انگلیسی منتشر نمود. واشینگتن‌پست هم براساس همین پژوهش، مقاله‌ای نوشته که بازتاب‌هایی هم در رسانه‌های ایران داشته‌ است، اما در این پست قصد دارم تا به بازنشر بخش‌هایی از پژوهش که برای من جالب بودند، بپردازم:

اندازه بلاگستان

در بخشی از پژوهش براساس منابع مختلف به تعداد وبلاگ‌های فارسی در طی سال‌های مختلف اشاره شده که این تعداد تا رقم ۷۰۰هزار وبلاگ و ۱۰۰ وبلاگ فعال شناسایی شده و در آخرین منابع به ۶۰ تا ۱۰۰هزار وبلاگ تقلیل یافته است.

number-of-blogs

خوانندگان وبلاگ‌ها

اکثر کسانی که وبلاگ می‌خواندند، همچنان به خواندن وبلاگ‌ها ادامه می‌دهند و بیش از نیمی از آن‌ها این کار را بصورت روزانه انجام می‌دهند:

عادات خوانندگان وبلاگها

علل تغییر عادات در خواندن وبلاگ‌ها

شبکه‌های اجتماعی نه تنها مهمترین دلیل فاصله گرفتن از وبلاگ‌ها هستند بلکه علت اصلی وقت گذاشتن بیشتر برای وبلاگ‌ها هم محسوب می‌شوند:

علل تغییر عادات خوانندگان وبلاگ‌ها

راههای دسترسی به وبلاگ‌ها

در سال‌های اخیر شبکه‌های اجتماعی بیشترین رشد را در بین روش‌های دسترسی به وبلاگ‌ها دارا بوده است. نکته حایز اهمیت دیگر کاهش چشمگیر مراجعه مستقیم به آدرس وبلاگ‌ها می‌باشد:

راه‌های دسترسی به وبلاگ‌ها

وبلاگ‌نویسان و وبلاگ‌خوانان

اکثر کسانی که وبلاگ‌ها را می‌خوانند، خودشان وبلاگ‌نویس می‌باشند اما خیلی از آن‌ها وبلاگ‌های خود را تعطیل کرده‌اند:

وبلاگ‌نویسان و وبلاگ‌خوانان

دلایل شروع و توقف وبلاگ‌نویسی

رضایت شخصی و دلایل شخصی، مهمترین عوامل شروع و توقف وبلاگ‌نویسی هستند. همچنین وقت‌گذرانی بیشتر در شبکه‌های اجتماعی دومین عامل مهم توقف وبلاگ‌نویسی معرفی شده است:

دلایل شروع و توقف وبلاگ‌نویسی

و اما به نظر من

وبلاگ در سالهاى اول شکل گرفتنش در بین فارسى زبانان، هویت مجازى یک فرد محسوب می‌شد. پروفایلى بود که افراد حرفهایشان را درباره هر موضوعى در آن مى‌زدند. لذا اغلب وبلاگها با موضوعیت شخصى و ترکیبى بودند. اما به تدریج با ظهور وب‌سرویس‌هایى که مى‌شد در آنها هویت مجازى تعریف کرد و حرفهاى شخصى را راحت‌تر زد، شکل تخصصى‌تر وبلاگها پدید آمد.  قبلاً که شبکه‌هاى مجازى نبودند، مجبور بودیم تا براى زدن هر حرفى و بیان هر خاطره و اتفاقى مطلبى در وبلاگ بنویسیم. اما حالا خیلى از این حرفها و خاطرت، خیلى کوتاه و متاسفانه زودگذر در شبکه‌هاى مجازى زده مى‌شود. و همین امر هم موجب شده تا خیلى از وبلاگهاى اغلب شخصى غیر فعال شوند. به نظر من دنیاى مجازى که قبلاً بیشتر جاى زدن حرفهاى مهم بود حالا با آمدن شبکه هاى مجازى شبیه یک اجتماع شلوغ و پر سر و صدا شده.

وبلاگ نویسى نیازمند صرف وقت و تفکر و تأمل بیشترى است، اما در شبکه‌هاى مجازى که ما شاهدش هستیم حتى گاهاً حرفها بدون فکر کردن زده مى‌شوند! خواننده‌اى هم که به وبلاگ مراجعه مى‌کند با دقت بیشترى مطالعه مى‌کند و در پى یادگیرى و دانستن است. اما در شبکه‌هاى مجازى که مى‌بینیم، اغلب حال و هواى سرگرمى حاکم است. از سوى دیگر در جریانهاى خبررسانى و ایجاد سریع یک موج خبرى، شبکه‌هاى مجازى موفقتر و سریعتر عمل مى‌کنند. چرا که براى وبلاگ نوشتن وقت بیشترى باید صرف کرد و تا زمانى که چندین وبلاگ نویس درباره یک موضوع اظهارنظر کنند، ممکن است چند ساعت یا چند روزى بگذرد، به همین دلیل وبلاگها براى ایجاد موج تحلیلى در رابطه با یک موضوع بهتر عمل مى‌کنند، اما موج خبرى آنى و فورى در شبکه‌هاى مجازى راحت‌تر شکل مى گیرد. بنابراین هرچند که شاید عده‌ای از تاثیر مخرب شبکه‌هاى مجازى بر وبلاگها سخن می‌گویند اما به نظر من در شرایط فعلى این دو لازم و ملزوم همدیگر هستند و باید در کنار هم بکار گرفته شوند.

بطور کلى امروزه وبلاگستان تقریباً بخاطر نسل جدید سرویسهاى مجازى و ظهور شبکه‌هاى مجازى از نظر کمیت کمرنگ‌تر شده اما کیفیت آن به مراتب بالاتر رفته است. خصوصاً وبلاگهاى تخصصى بسیار قدرتمند شده‌اند و حالا یکى از معتبرترین و سریعترین منابع اطلاعاتی محسوب می‌شوند. خوانندگان وبلاگها هم حالا از افراد مطلع‌تر و عالم‌تر تشکیل شده اند و خیلى از کامنتها و فیدبکهاى غیرمنطقى سالهاى اول، دیگر حذف شده‌اند. خواننده‌اى که امروز به وبلاگى مراجعه می‌کند در پى رسیدن به نتیجه است و لذا از سر وظیفه مطلبى را نمى‌خواند تا کامنتى بگذارد و شما را وادار به بازدید از وبلاگش کند.

اما گسترش شبکه‌هاى مجازى ذائقه خوانندگان را هم اندکى تغییر داده است و اغلب علاقه دارند مطالب کوتاهتر را بخوانند. همین شبکه‌ها همچنین موجب شده‌اند تا یکى از خاصیت وبلاگها محو شود. در سالهاى اولیه وبلاگها شکلى از شبکه به خود گرفته بودند و بلاگرها سعى مى‌کردند تا وبلاگهایشان را به همدیگر و به خوانندگان‌شان زنجیر کنند تا ارتباطات محکمتر باشد، اما حالا شبکه‌هاى اجتماعی تحت وب این رابطه را بر هم زده‌اند و گویا دیگر نیاز نیست که از طریق وبلاگها همدیگر را پیدا کنیم.

در حال حاضر با وجود ابزارهاى موجود به نظرم آنچه که باید وبلاگها از سایر ابزارها و سرویس ها تاثیر مى گرفت، گرفته است و براى آینده باید منتظر ظهور سرویس‌هاى جدید بود. اما با این حال چون نقطه اوج وبلاگها از نظر کمیت در سالهاى پیش بود، بنابراین آیندگانى که پس از این وارد دنیاى مجازى مى‌شوند با وجود ابزارهاى موجود براى داشتن هویت مجازى در ابتدا به سراغ وبلاگها نخواهند رفت و از طرف دیگر چون قدرت وبلاگهاى موجود و فعال روز به روز در حال افزایش است، بنابراین آیندگانى که مى‌خواهند دست به ایجاد وبلاگ جدید بزنند براى کسب بازدید دلهره بیشترى خواهند داشت و دلسردتر خواهند بود. لذا به نظرم مى‌آید که فضاى وبلاگستان از این هم در کمیت کوچکتر خواهد شد. و شاید ظهور وب سرویسى در این حوزه بتواند کمى اوضاع را متعادل‌تر کند.

در انتها به نظر من  نگاه اغلب ما اینگونه است که وبلاگها و شبکه‌هاى مجازى دو پدیده جدا هستند، اما شاید بتوان اینگونه نگاه کرد که شبکه‌هاى مجازى نسل جدیدى از وبلاگها می‌باشند و وبلاگ پدر توییتر و فیس بوک و… است!

در باب پنجمین جشنواره وب ایران

iranwebfestival

به نظر من جشنواره وب ایران، حداقل کار جامعی است که در طی سال‌های گذشته برای به رقابت کشاندن وب فارسی بنا گذاشته شده است. هر چند که خوشبختانه در نحوه‌ی برگزاری هر دوره نسبت به دوره‌های قبل پیشرفت چشمگیری مشاهده می‌شود، اما با این حال هنوز هم حضور بعضی از بزرگان وب فارسی در آن کمرنگ به نظر می‌رسد.

به اعتقاد من، چشمگیرترین بخش وب فارسی همچنان وبلاگ‌های آن است و تا زمانی که جشنواره وب ایران نتواند اکثریت فعال وبلاگستان را مجاب به مشارکت نماید، نمی‌تواند بعنوان یک جشنواره‌ی جهان‌شمول عرض‌اندام کند، هرچند که هنوز هم حریف قدری ندارد!

اما این روزها علاوه‌بر وبلاگ‌ها، فعالان شبکه‌های اجتماعی را هم نباید نادیده گرفت. شاید بد نباشد دست اندرکاران جشنواره برای دوره‌های بعد فکری هم برای حضور فعالان شبکه‌های اجتماعی مثل توئیتر، اینستاگرام، فیس‌بوک و… بکنند. به هر حال باید بپذیریم که در وب کم‌خلاق فارسی، کاربران پررنگ‌تر از دیگر اقشار، در حال نقش‌آفرینی هستند!

فرصت وبلاگ‌ها…

اگر دنبال فرصتی هستید تا درباره‌ی وبلاگ‌ها بنویسید،

اگر دنبال فرصتی هستید تا وبلاگ‌نویسی را از سر گیرید،

اگر دنبال فرصتی هستید تا به جمع وبلاگ‌نویسان بپیوندید،

یادتان باشد که از ۹ شهریور ماه که مصادف است با ۳۱og ‌(سی‌ویکم آگوست) روز جهانی وبلاگ تا ۱۶ شهریور ماه که همزمان است با تولد نخستین وبلاگ فارسی و روز بلاگستان فارسی، هفته‌ی وبلاگ‌هاست!

این فرصت را از دست ندهید…

روز اقدام وبلاگ‌ها

کارایی وبلاگ‌ها را مثل هر رسانه‌ی دیگری، کم و بیش با تاثیرگذاریش می‌سنجند. اما برخلاف رسانه‌های پر زرق و برق و در دسترسی مثل رادیو و تلویزیون، وبلاگ‌ها باید برنامه‌های ویژه‌تری برای تاثیرگذاری بچینند. یکی از این برنامه‌ها، که می‌تواند نگاه‌های بیشتری را به موضوع موردنظر جلب کند، حرکت‌های جمعی وبلاگ‌نویسان است.

براساس همین فلسفه، از سال ۲۰۰۷ میلادی، Collis Ta’eed و Cyan Ta’eed حرکتی را با نام Blog Action Day آغاز کردند و در آن از بلاگ‌نویسان سراسر جهان خواستند تا در یکی از روزهای ماه اکتبر، همزمان در وبلاگ‌های‌شان درباره‌ی یک موضوع جهانی خاص بنویسند. تا بدین ترتیب توجه افراد بیشتری به آن موضوع جلب شود تا شاید بیشتر رعایت کنند. برای مثال، سال گذشته موضوع روز اقدام وبلاگ‌ها، “آب” و سال پیش‌ترش “گرمای جهانی” بود.

اما امسال قرار است تا در روز ۱۶ اکتبر (۲۴ مهر) بلاگ‌نویسان، قوای‌شان را تجمیع کنند و توجه همگان را به موضوع جهانی “غذا” معطوف نمایند. غذایی که همگان برای بقا به آن نیازمندیم و کمبودش یا عدم دسترسی مناسب به آن، مشکلات عدیده‌ای را برای نوع بشر فراهم می‌آورد.

حرف‌هایی زیادی برای گفتن درباره‌ی “غذا” وجود دارد. مثل اینکه غذای مورد علاقه‌تان چیست؟ یا غذاهای محلی شما چه انواعی هستند؟ یا فست‌فودها چه مضراتی برای سلامتی دارند؟ و…

پیشنهاد می‌کنم که اگر وبلاگ‌نویس هستید، ضمن اینکه موضوع مورد علاقه‌تان درباره‌ی “غذا” را مشخص می‌کنید، از همین الان در حرکت روز اقدام وبلاگ‌ها، نام‌نویسی کنید. و ضمن انتشار مطلب در روز ۲۴ مهرماه، و برچسب‌گذاری آن با تگ #bad11 سعی نمایید تا هم‌صدا با سایر بلاگرهای دنیا، با گپ‌زنی درباره‌ی موضوع مهم و جهانی “غذا” توجه فارسی‌زبانان را به آن معطوف کنید.

آنان که بلاگستان را آغاز کردند…

طراح: آرش اصغری

شکی نیست که «وبلاگ» نخستین بهانه‌ی تولید محتوای وسیع در اینترنت، و به خصوص در وب فارسی است. بیراه نیست حتی اگر بلاگستان را مادر شبکه‌های اجتماعی بنامیم، چرا که نخستین گروه‌ها، حلقه‌ها و پیوندها، بین همین وبلاگ‌ها در وب پدید آمد.

گرچه امروز وب، به لطف شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای وب۲ شلوغ‌تر و پرجمعیت‌تر شده است، و گرچه مطالب خواندنی و حرف‌های حساب زیادی را می‌توان در این شبکه‌ها یافت، اما هنوز هم وبلاگ‌ها جایگاه ویژ‌ه‌ای در تولید محتوا دارند.

رسم امروز این است که ۵ وبلاگ جدیدی که جالب یافته‌ایم را لیست کنیم. اما بنا به شرایط امروز، که بسیارند وبلاگ‌هایی که بلاگستان را آغاز کردند و حالا کنار نشستند، خواستم تا لیستی از این به اصطلاح پدران بلاگستان فارسی منتشر کنم، تا شاید رغبتی شود برای عده‌ای که نوشتن از سر گیرند.

این لیست سالیان پیش به همت اسد علیمحمدی عزیز و با نام کلاسیک‌های بلاگستان منتشر شد. گرچه شاید عده‌ای از آن جا مانده باشند، اما به هر حال بد نیست برخی خاطرات را دوباره زنده کنیم:

لیست وبلاگهای کلاسیک ایرانی به ترتیب حروف الفبا:

آ: آشپزباشیآق بهمنآزادنویسآچار فرانسه / آبی، خاکستری، سیاه /آونگ خاطره‌های ما / آفتاب‌پرست / آب / آبچینوس آتشکده / آقاخره / آوازهای خاربیابان / آسپرین / آبی کوچک آرامشآواز عابری غریب / آلوچه خانم آورا / آیدا

ا: ارزیابی شتابزده / الپر / امشاسپنداناز پشت یک سومالیزهافسون فسرده / از زندگیاین خانه سیاه است / اکسیر / الوند / الهه مهر  / علی اوحدی / ایران بان /

 ب: بلاگ‌نوشت /باران دردهان نیمه‌بازبابونه / بیلی و منبوی کاغذ / بیداد / بی‌بی باران/

پ:   پویاپارسانوشتپینگفلودیش / پزشک ۷۸ / پنجره التهاب / پیام ایرانیان / پسر معمولی /

ت: تیلا کاکتوس / تارنوشت / تادانه /

ح: حضور خلوت انس / حسن درویش‌پور / حبابحوا / حرف حساب /

خ:  خوابگرد / خیال تشنه / خواب‌زمستانی / خورشیدخانمخسن‌آقاخانم حنا /خدابیامرز/خطورات سینا هدا /

د: داتدختر همسایه / داریوش‌کبیردلم چون دریاستدکتررضا دوستداران حیوانات و محیط زیست /

ر: رنگین کلام / رضاناظم / روزگار ما / رازرک‌گوروزنامه‌نگارنو / روبو / رادیوسیتی

ز: زیتونزنانه‌ها / زن نوشتزهرازندگی دوگانه اینانازاگرس /

س: سلمان / سردبیر خودمسعید حاتمی /سیپریسکسیبستان / سی و پنج درجه/سرزمین آفتاب / سیاورشن / سبیل طلا / سانتیمانتال / سینا / سایه / سرزمین رویایی /سپینود /

 ش: شبنم فکرشیندخت / شمال از شمال غربی / شب‌تار / شیدا / شراگیم /

ص: صفحه‌ی سیزده/

ض: ضدخاطرات/

ع: عبدالقادر بلوچ / عمو اروندعاقلانه / عصیان /

غ: غربتستانغلاف تمام فلزی /

ف: ف.م.سخن / فانوس آزاد فرانکولا /

ق: قاصدک / قمار عاشقانه /

ک: کلاشینکف دیجیتال / کتابلاگ / کتاب شاهدخت سرزمین ابدیت / کلاغ سیاه /

گ: گاوخونی / گیله‌مرد آرمینگناهکار /

ل: لنیوم / لگوماهیلیلای لیلی /

م: ملکوتمریم اینا مجید زهریملاحسنی / من و ام اس / میداف مریم گلی / مهرواژ /موومان پنجم / مردتنها / میرزا پیکوفسکی مسافر مخلوق / مژدگانی /

ن: ناتورنیک‌آهنگ / نقطه ته خط / نصیری فتو نیاک / نوشی و وجوجه‌هایش / نازخاتون / نسب آنلاین / نق نقو /

و: وب نوشتوفادار دلشکسته / و یکی گفت: راهی را برویم که حتماً برسیم

ی: یک پنجره / یاداشت‌های تنهایییک جستجوی همیشگی یک اهری و اتفاقات ساده /یک لیوان چای داغ / یرقان یک وجب خاک اینترنت /

اگر وبلاگی را می‌شناسید که باید به این لیست اضافه شود، خبر کنید!