«سپاهیان من به صلح وارد بابل شد. نگذاشتم رنج و آزاری به مردم این سرزمین وارد آید… من برای صلح کوشیدم. نبونید مردم درمانده بابل را به بردگی کشیده بود… من بردهداری را برانداختم. به بدبختیهای آنان پایان بخشیدم. فرمان دادن که همه مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند…»
اینها سخنان خداوندگار ایران زمین در ۵۳۹ قبل از میلاد است. خداوندگاری که گویا امروزه شناختنش برای ایرانیان جرم است!
همشهری جوان در شمارهی ۲۷۹ خود به مناسبت ورود منشور حقوق بشر کورش کبیر به کشور، مطلبی را به قلم احسان رضایی منتشر کرده است که برای من دانستنیهای تازهای را همراه داشت. بد ندیدم که قسمتی از آن را با شما در میان بگذارم:
«۲۹ اکتبر ۵۳۹ قبل از میلاد. این تاریخ برای بشر تاریخ بسیار مهمی است. در این روز مرحلهای از تمدن تمام و مرحله جدیدی آغاز شد. کورش دوم هخامنشی معروف به کورش کبیر در این روز وارد شهر باستانی بابِل شد. با این کار او دولت بابِل فرو ریخت و تمدنهای بینالنهرین به پایان کار خود رسیدند. این تمدنها که نوشتن، خط میخی، اعداد و مبادلات پولی را به بشر هدیه داده بودند، برای سه هزار سال قبل از این تاریخ، مهمترین کانونهای تمدن بشر به حساب میآمدند، اما با فتوحات کورش، عصر بینالنهرین به پایان رسید. در عوض کورش بنیان واحدی سیاسی به اسم “امپراتوری” را گذاشت که تا قرن بیستم بعد از میلاد و زمان جنگ جهانی اول در تاریخ ماندگار بود.
برای توضیح باید بدانیم که قبل از کورش مفهومی به اسم کشور وجود خارجی نداشت. هر دولتی متشکل بود از یک شهر اصلی و چند شهر اقماری خودش. در واقع به جای کشورهای بزرگ، دولت – شهر وجود داشت. اما اقدام جسورانه کورش در ادغام انبوهی از این دولت – شهرها در داخل یک قلمروی واحد، مفهوم سیاسی و به دنبال آن مفاهیم فرهنگی و اجتماعی جدیدی را شکل داد. مثلاً ترجمه از زمانی شروع شد که این امپراتوری چند ملیتی بزرگ شکل گرفت. حالا لازم بود فرمانهای شاه به سراسر قلمرو برود و مطالب آنها هم برای شاه قابل فهم باشد. پس صنفی به اسم مترجمان یا دبیران شکل گرفتند که تا قرنها در دربارها حضور داشتند.
یادگار این روز بزرگ تاریخی یک منشور گلی است به شکل استوانه که کورش در آن ماجرای پیروزیاش را تعریف میکند. این منشور علاوه بر یادآوری این تاریخ مهم در زندگی بشر، دو ویژگی اختصاصی هم برای ما ایرانیها دارد. اول اینکه جز معدود منابعی است که در زمان خود کورش نوشته شده و مطالبی مبنی بر رعایت حقوق اقلیتهای دینی و نژادی آورده که قدیمیترین نمونه از رعایت حقوق بشری است. این منشور با این درجه از اهمیت حالا به ایران آمده است تا برای چهار ماه مهمان موزه ملی ایران باستان باشد.»
به راستی، آیا باید فرزندانمان را از شناخت این همه افتخار محروم کنیم؟!
